Ocak 2002’de Mısır hükümeti, dünyanın en sıra dışı antik eserlerinden bazılarını barındıracak, koruyacak ve sergileyecek yeni bir müze kompleksi tasarlamak üzere iddialı bir uluslararası yarışma açıldığını duyurdu. Gize Piramitleri’ne yalnızca iki kilometre uzaklıktaki seçilen arazi, Mısır’ın zamana meydan okuyan geçmişiyle modern vizyonu arasında çarpıcı bir bağ kurmayı vadediyordu.
Bir ay sonra temel atma töreniyle temel taşı yerleştirildi. Böylece tamamlanması onlarca yıl sürecek ve tarihin en büyük müze projelerinden biri haline gelecek anıtsal girişimin ilk adımı atılmış oldu.
2003’te Dublin merkezli Heneghan Peng Architects, ileri geometrik tasarımı çöl manzarasıyla buluşturan cesur ve çağdaş konseptiyle yarışmayı kazandı. İnşaat 2005’te başladı, ancak ilerleme hiç de sorunsuz olmadı.
Yıllar süren zorluklar ve kararlılık
Proje kısa sürede çevresel, mali ve siyasi sorunlarla karşılaştı. 2011 Arap Baharı inşaatı durma noktasına getirirken, turizme bağımlı Mısır ekonomisi de ağır kayıplar yaşadı.
Ancak 2014’te istikrarın yeniden sağlanmasıyla proje, özellikle Japonya’dan gelen yaklaşık 1 milyar ABD doları tutarındaki uluslararası kredilerin desteğiyle yeniden canlandırıldı. İnşaat tekrar başladı; Covid-19 pandemisi de dahil olmak üzere dünyayı etkileyen yeni aksaklıklara rağmen Mısır çalışmalarını sürdürdü.
Yıllar süren belirsizliğin ardından Büyük Mısır Müzesi (GEM) nihayet Kasım 2025’te kapılarını açmaya hazır.
Dünyanın en büyük arkeoloji müzesi
Olağanüstü 872.000 metrekarelik alana yayılan GEM, tek bir uygarlığa adanmış dünyanın en büyük müze kompleksi olacak. Müzede sergilenecek 100.000’den fazla eser, Mısır’ın 5.000 yıllık tarihini tarih öncesi dönemlerden Yunan ve Roma devirlerine kadar anlatacak.
Müze, ilk kez Tutankhamun’un hazinelerinin tamamını bir arada sergileyecek. Bunlar, genç firavunun 1922’de keşfedilen mezarından çıkarılan 5.000’den fazla eseri kapsıyor. Ziyaretçiler ayrıca anıtsal heykeller, kraliyet mumyaları ve daha önce kamuoyuna gösterilmemiş eserlerle karşılaşacak.
Ziyaret sırasında sizi neler bekliyor?
Ziyaretçiler, merkezinde 3.200 yıllık II. Ramses heykelinin yer aldığı görkemli bir salondan içeri girecek. Ardından firavun heykelleriyle çevrili anıtsal bir merdiven, cam duvarlardan çerçevelenen ve Gize Piramitleri’ni panoramik açıyla gören galerilere doğru yükselecek.
Müzenin 12 ana galerisi, Mısır’ın geniş hanedanlık tarihini ziyaretçilere aktarmak üzere hem kronolojik hem de tematik olarak düzenlendi. Kompleks; sergilerin yanı sıra restorasyon laboratuvarları, araştırma merkezleri, çocuk müzesi ve bahçeler içeriyor. Böylece GEM, hem kültürel bir cazibe merkezi hem de eğitim odaklı bir kurum olarak hizmet verecek.
Deneme açılışından büyük açılışa
GEM’in tam açılışı daha önce 2018, 2019 ve 2024 için öngörülmüş, ancak birkaç kez ertelenmişti. Müzenin bazı bölümleri ise sınırlı sayıda ziyaretçiyi şimdiden kabul etti.
II. Ramses’in dev heykelinin sergilendiği Büyük Salon, 2023’te rehberli turlara açıldı. 2024’teki deneme açılışında galerilerin çoğu ziyarete sunuldu; ancak Tutankhamun’un hazineleri ile bir zamanlar Büyük Piramit’in yanında korunan antik güneş tekneleri (kraliyet cenaze tekneleri) halka kapalı kaldı.
Bu kasım ayında gerçekleşecek tam açılış, tüm galerilere ve koleksiyonlara ilk kez erişilebilmesi anlamına geliyor ve müzenin resmî açılışını oluşturuyor.
Eski Mısır Müzesi’ne ne olacak?
1902’de açılan ve efsaneleşen Tahrir Meydanı’ndaki Mısır Müzesi, Tutankhamun’un ikonik altın maskesi de dahil olmak üzere Mısır’ın en değerli antik eserlerinin uzun yıllar koruyuculuğunu üstlendi. Eserlerinin çoğu artık GEM’e taşındı; tarihî bina ise konferanslar, geçici sergiler ve kültürel etkinlikler için kademeli olarak yeniden düzenleniyor.
Mısırlı arkeologlar bu değişimi bir fırsat olarak görüyor: Kahire’nin merkezindeki müze kültürel bir merkeze dönüşürken, yeni GEM ülkenin başlıca arkeoloji vitrini rolünü üstlenecek.
Gize ve Mısır turizmi için dönüşüm
GEM’in açılışı, Gize Platosu’nda yürütülen kapsamlı yenileme çalışmalarıyla aynı döneme denk geliyor. Bu çalışmalar arasında yeni bir ziyaretçi merkezi ile müze ve piramitleri birbirine bağlayacak elektrikli otobüs servisleri de bulunuyor. Düzenlemeler, ziyaretçi erişimini modernleştirmeyi ve hassas çöl ekosistemini korumayı amaçlıyor.
Tur operatörleri, dünyanın dört bir yanından gezginlerin Mısır’ın uzun süredir beklenen yeni kültür simgesinin açılışına tanık olmak üzere seyahat planları yapmasıyla 2026 için talebin arttığını bildiriyor. Mısır 2024’te 15,7 milyon ziyaretçi ağırladı; yetkililer bu sayıyı 2028’e kadar iki katına çıkarmayı hedefliyor. Büyük Mısır Müzesi de bu turizm canlanmasının merkezinde yer alıyor.
Antik harikaların yanındaki yeni harika
Büyük Mısır Müzesi, Büyük Piramit’e kısa bir mesafede yükselerek Mısır’ın geçmişiyle geleceği arasında köprü kuruyor. Müze, insanlığın en eski uygarlıklarından birine adanmış bir anıt olmanın yanı sıra modern bir hedefin de ifadesi.
Yirmi yılı aşkın süren vizyon, sabır ve kararlılığın ardından Mısır, en yeni hazinesinin kapılarını açmaya hazır: firavunlara yaraşır bir müze.
Ana fotoğraf: 2H Media
